Biotechnologia w ochronie roślin zagrożonych

Biotechnology In Endangered Plants Protection

2020Z

Kod przedmiotu1207S2-miBTRZ
Punkty ECTS 1,5
Typ zajęć Ćwiczenia
Wykład
Przedmioty wprowadzająceMorfologia funkcjonalna roślin; Ekologia; Fizjologia roślin, Roślinne kultury in vitro
Wymagania wstępnePodstawowe wiadomości z zakresu botaniki, fizjologii roślin, zasad zakładania i prowadzenia roślinnych kultur in vitro, umiejętność zakładania roślinnych kultur in vitro.
Opis ćwiczeńzajęcia audytoryjne: samodzielne przygotowanie projektu dotyczącego aktywnej ochrony wybranego gatunku roślin. - warsztaty terenowe: obserwacja okazów roślin zagrożonych na stanowiskach ex situ; poznanie cech charakterystycznych siedlisk, w których występują; zapoznanie z praktycznymi zasadami pobierania materiału roślinnego w celu przeprowadzenia procedury wykorzystania metod biotechnologicznych do ochrony ex situ - wyjazd do Arboretum z Kudypach; wizyta w Szklarni Wydziału Biologii i Ogrodzie Doświadczalnym UWM - zajęcia laboratoryjne: zapoznanie się z wybranymi zagrożonymi gatunkami flory Polski (przegląd okazów zielnikowych); rozmnażanie wybranych taksonów z zastosowaniem metod tradycyjnych (ćwiczenia praktyczne w Szklarni Wydziału Biologii i Biotechnologii) oraz kultur tkankowych (demonstracja); przygotowanie i przeprowadzenie procesu krioprezerwacji (demonstracja).
Opis wykładówOchrona przyrody – wprowadzenie. Aktualny stan zagrożenia i przyczyny ustępowania gatunków z siedlisk naturalnych. Regulacje prawne w ochronie przyrody. Formy ochrony gatunkowej i kategorie zagrożenia IUCN. Lista gatunków chronionych w Polsce. Polska Czerwona Księga Roślin, Lista roślin zagrożonych w Polsce, regionalne listy roślin zagrożonych. Czynna ochrona roślin zagrożonych – metody „tradycyjne” i biotechnologiczne. Wymagania prawne i procedury związane z pozyskiwaniem materiału roślinnego gatunków chronionych, prowadzeniem badań nad ich ochroną w warunkach ex situ (mikrorozmnażanie, krioprezewacja, tworzenie banków genów itp) i wprowadzaniem do siedlisk naturalnych. Zasady sporządzania projektów dotyczących aktywnej ochrony roślin. Biologia i wymagania siedliskowe wybranych gatunków roślin zagrożonych wyginięciem. Metody rozmnażania wybranych taksonów z zastosowaniem kultur tkankowych in vitro, możliwość stosowania innych metod biotechnologicznych. Introdukcja i reintrodukcja uzyskanych osobników: wybór stanowisk i siedlisk, zasady przenoszenia, obserwacja upraw, analiza udatności zabiegu konserwatorskiego.
Cel kształceniaPoznanie aktualnego stanu zagrożenia i przyczyn ustępowania gatunków z siedlisk naturalnych. Poznanie zasad sporządzania projektów dotyczących aktywnej ochrony roślin. Umiejętność dobrania odpowiednich metod biotechnologicznych w celu ochrony zagrożonych gatunków roślin.
Literatura podstawowa1) Falińska M,, "Przewodnik do badań biologii populacji roślin", Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 587 2) Piękoś-Mirkowa H., Mirek Z,, "Rośliny chronione (wyd. zmienione i rozszerzone)", Oficyna wydawnicza MULTICO, Warszawa, 2006, s. 417 3) Malepszy S. (red.), Biotechnologia roślin, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, najnowsze 4) Michalik B. (red), Zastosowanie metod biotechnologicznych w hodowli roślin, Drukrol, Kraków, 1996, s. 169 5) Pullin A. S., "Biologiczne podstawy ochrony przyrody", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa,, 2004, s. 393 6) Sudnik-Wójcikowska B., Werblan-Jakubiec H. (red.), "Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000-podręcznik metodyczny", t. 9, wyd.Ministerstwo Środowiska, Warszawa, 2004, s. 228 7) Symonides E., "Ochrona przyrody", Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, 2007, s. 767 8) Zenkteler M., (red.), "Hodowla komórek i tkanek roślinnych", PWN, Warszawa, 1984, s. 480
Literatura uzupełniająca1) Artykuły naukowe i popularno naukowe w czasopismach z zakresu przedmiotu, np. Plant Cell Tissue and Organ Culture; Monographs of Botanical Gardens; Plant Science; etc, tom
Uwagi