Filozofia z etyką

2021L

Kod przedmiotu16N1O-FZE
Punkty ECTS 4
Typ zajęć Ćwiczenia
Wykład
Przedmioty wprowadzające
Wymagania wstępne
Opis ćwiczeń
Opis wykładówpecyfika filozoficznego poznania. Poznanie filozoficzne jako poznanie racjonalne. Zasady bytu i myślenia. Filozofia a nauka, religia, ideologia i poznanie potoczne. Walory i ograniczenia poznania filozoficznego. Style filozoficznego myślenia. Filozofia a pedagogika. Klasyczna i współczesna struktura nauk filozoficznych. Ogólne i szczegółowe działy filozofii współczesnej. Filozofia wychowania jako filozofia szczegółowa. Wpływ prądów filozoficznych na historyczne przemiany formacji społeczno-kulturowych: od antyku do ponowoczesności. Historiozofia jako teoria biegu dziejów. Dwudziestowieczna filozofia nauki: wpływ K. R. Poppera, Th. Kuhna, I. Lakatosa, P. Feyerabenda. Ogólna metodologia nauki jako pograniczna subdyscyplina filozofii – przegląd podstawowych zagadnień. Typy i metodologiczne osobliwości nauk. Pojęcie i struktura teorii. Specyfika teorii pedagogicznej. Język jako system znaków – elementarne zagadnienia z filozofii języka. Główne modele komunikacji. Kognitywistyka i filozofia umysłu – przegląd podstawowych obszarów badawczych. Teoria bytu: od klasycznej metafizyki do obszarów badawczych współczesnej ontologii. Realizm i idealizm ontologiczny. Epistemologia, czyli teoria poznania. Struktura aktu poznawczego. Problem adekwatności poznania. Klasyczna i nieklasyczne koncepcje prawdy. Granice poznania – optymizm i pesymizm teoriopoznawczy. Kwestia wartości wiedzy (empiryzm, racjonalizm, intuicjonizm) i zagadnienie źródeł wartościowego poznania (aprioryzm i aposterioryzm). Z zagadnień antropologii filozoficznej: wybrane filozoficzne koncepcje człowieka. Filozofia wartości (aksjologia) – problem istnienia i poznawania wartości. Ogólne źródła wartości (naturalizm i antynaturalizm). Typologie wartości. Hierarchizacja wartości. Aksjologiczny sens wychowania. Elementarne zagadnienia estetyki współczesnej. Problem piękna w naturze i sztuce. Moralność jako przedmiot badań etyki. Etyka normatywna i opisowa. Norma – typy norm i specyfika norm moralnych, norma moralna a norma obyczajowa i prawna. Działy etyki opisowej: psychologia moralności, socjologia moralności, historia moralności, metaetyka. Składniki moralności: wartości moralne, normy, czyny, oceny i sankcje. Wolność jako warunek działań moralnych. Spór między determinizmem a indeterminizmem w etyce oraz w ontologii i historiozofii. Zarysowy przegląd wybranych nurtów współczesnej filozofii europejskiej: pozytywizm i neopozytywizm, neokantyzm, pragmatyzm, neomarksizm, strukturalizm, neotomizm, personalizm, poststrukturalizm, hermeneutyka, fenomenologia, egzystencjalizm, filozofia spotkania, postmodernizm. Metapedagogika jako badanie filozoficznych podstaw pedagogiki.,ĆWICZENIA:Mini-propedeutyka logiki: nazwa i jej własności, relacje między zakresami nazw, zdania ogólne i szczegółowe, definicja klasyczna i błędy w definiowaniu, przesłanka i wniosek, przesłanka entymematyczna, modele wnioskowania (indukcja, dedukcja, redukcja). Elementy metodologii badania filozoficznego – opis ejdetyczny, dedukcja z założeń, redukcja do przesłanek, podział logiczny, abstrakcja, analogia metafizyczna, analiza systematyczna. Konkret i abstrakt. Zdanie jako twierdzenie. Twierdzenia ogólne i szczegółowe. Wiedza jako przekonanie. Źródła uzasadnień przekonań. Pewność i prawdopodobieństwo. Byt i świadomość – rzecz i zjawisko. „Przewrót Kopernikański” w epistemologii. Pojęcie intencjonalności. Przedmiot poznania. Stany i wyrażenia modalne: konieczność, możliwość, niemożliwość. Potencjalność obiektu – analiza możliwościowa. Konflikt wartości i dylemat moralny. Wybrane dylematy moralne współczesności (status moralny zwierząt, eutanazja, wojna sprawiedliwa, nieposłuszeństwo obywatelskie, kara śmierci, granice obrony koniecznej, eksperymenty naukowe na żywych organizmach, reklama, plagiat, kłamstwo). Transgresje moralne – wyjaśnianie i kwestia granic. Spór o Summum Bonum – Transcendentalna Triada, subiektywizm i obiektywizm aksjologiczny i teoriopoznawczy, klaryfikacja i hierarchizacja wartości. Normy moralne w obronie życia i zdrowia, w obronie godności, w obronie własności oraz w obronie porządku publicznego. Wolność i tolerancja jako wartości moralna. Kwestia granic tolerancji i swobody działań. Sprawiedliwość jako wartość moralna. Sprawiedliwość jako równość i jako odpowiedniość. Uzasadnianie twierdzeń – ogólne źródła i rodzaje uzasadnień. Analiza argumentacji. Chwyty erystyczne.
Cel kształcenia
Literatura podstawowa1) B. Russell, Problemy filozofii, PWN, 2003 2) A. Anzenbacher, Wprowadzenie do filozofii, UNUM, 1992 3) M. Hempoliński, Filozofia współczesna. Wprowadzenie do zagadnień i kierunków, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989 4) S. Opara (red.), Podstawy filozofii, Wydawnictwo UWM, 1999(2001) 5) A. Miś, Filozofia współczesna. Główne nurty, "Scholar", 1995(2006) 6) M. Ossowska, Normy moralne, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000 7) I. Benton, T. Craib, Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, 2003 8) U. Schrade, Etyka. Główne systemy (Podręcznik dla uczniów szkół średnich), Wydawnictwo "Unia-Press", 1992 9) L. Kołakowski, O co nas pytają wielcy filozofowie, t. 1, 2, 3, Wydawnictwo "Znak", 2005, 2006
Literatura uzupełniająca
Uwagi