Konstytucyjny system organów państwowych

Constitutuional system of public bodies

2018Z

Kod przedmiotu2421S1-KSOP
Punkty ECTS 4
Typ zajęć Wykład
Ćwiczenia
Przedmioty wprowadzającewstęp do nauk prawnych (wstęp do prawoznawstwa)
Wymagania wstępneznajomość podstawowych pojęć prawa
Opis ćwiczeńKonstytucyjny status jednostki: pojęcie oraz istota wolności i praw jednostki, geneza praw człowieka i ewolucja ich zakresu; zasady konstytucyjnej regulacji praw człowieka: zasada godności, zasada wolności, zasada równości; podmioty praw i wolności; ograniczenia praw i wolności; wolności i prawa osobiste, polityczne, ekonomiczne, socjalne i kulturalne, konstytucyjne środki ochrony wolności i praw, zakres obowiązków obywatelskich. Organizacja wyborów i systemy wyborcze: procedura wysuwania kandydatów; tryb przeprowadzania wyborów, kampania wyborcza; zasady ustalania wyników głosowania, progi wyborcze, weryfikacja wyborów; uzupełnianie składu organów przedstawicielskich podczas kadencji. Funkcje Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej: funkcja ustawodawcza, tryb uchwalania ustaw, postępowanie w sprawach projektów pilnych, tryb uchwalenia ustawy budżetowej. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: tryb wyboru Prezydenta i jego kadencja, zastępstwo i opróżnienie urzędu prezydenta; akty prawne prezydenta, kontrasygnata; kompetencje prezydenta: jako głowy państwa, wobec parlamentu, wobec rządu, wobec władzy sądowniczej, w sprawach stosunków zagranicznych, w sprawach obronności i bezpieczeństwa państwa. Rada Ministrów: skład Rady Ministrów; zmiany w składzie Rady Ministrów; organizacja wewnętrzna i tryb funkcjonowania Rady Ministrów; kompetencje Rady Ministrów; akty prawodawcze Rady Ministrów i jej członków; Prezes Rady Ministrów; ministrowie i ministerstwa; administracja rządowa. Władza sądownicza: struktura sądów w RP; status sędziego; Krajowa Rada Sądownictwa. Trybunał Konstytucyjny: skład Trybunału Konstytucyjnego; organizacja Trybunału Konstytucyjnego funkcje i zakres działania Trybunału Konstytucyjnego; tryb postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym; skarga konstytucyjna; charakter prawny i skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Stanu: podmiotowy i przedmiotowy zakres odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce, delikt konstytucyjny; organizacja Trybunału Stanu; postępowanie w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej. Organy kontroli państwowej i ochrony prawa: zakres działania i organizacja Najwyższej Izby Kontroli; powoływanie i status Rzecznika Praw Obywatelskich, zakres działania; Rzecznik Praw Dziecka; pozycja ustrojowa i kompetencje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Konstytucyjne organy władzy państwowej w kontekście integracji europejskiej: instytucje Unii Europejskiej, wybory do Parlamentu Europejskiego, współpraca instytucjonalna w zakresie problematyki europejskiej.
Opis wykładówOrgan państwowy i system organów państwa: pojęcie organu państwowego, aparat państwowy i jego elementy składowe, klasyfikacja organów państwowych, system organów państwa. Konstytucyjne podstawy systemu organów państwowych: pojęcie i istota konstytucji, geneza konstytucji pisanej i jej ewolucja; cechy konstytucji jako ustawy zasadniczej: szczególna treść, szczególna forma, szczególna moc prawna, gwarancje nadrzędności konstytucji. Podstawowe zasady ustroju państwowego: zasada suwerenności Narodu, zasada rządów przedstawicielskich, zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada społeczeństwa obywatelskiego, zasada decentralizacji władzy publicznej i samorządu terytorialnego, zasada społecznej gospodarki rynkowej, zasada pluralizmu politycznego. Źródła prawa: prawo powszechnie obowiązujące i prawo wewnętrzne, akty prawa wewnętrznego System organów państwowych w Rzeczypospolitej Polskiej: organy władzy ustawodawczej (Sejm i Senat), organy władzy wykonawczej (Prezydent RP i Rada Ministrów), organy władzy sądowniczej (sądy i trybunały), organy kontroli państwowej i ochrony prawa. Konstytucyjne i ustawowe zasady prawa wyborczego: pojęcie wyborów, prawa wyborczego i systemu wyborczego; rola wyborów parlamentarnych w państwie demokratycznym; podstawowe zasady prawa wyborczego: powszechności, równości, bezpośredniości, tajności głosowania, proporcjonalności; systemy wyborcze: większościowe i proporcjonalne. Instytucje demokracji bezpośredniej: pojęcie demokracji bezpośredniej i jej formy; rodzaje referendum; referendum w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa: przedmiot referendum, tryb przeprowadzenia referendum, wynik i ważność referendum; referendum lokalne; inicjatywa ludowa. Organizacja Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Mandat posła i senatora Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: prezydent jako głowa państwa; historia prezydentury w Polsce; pozycja ustrojowa prezydenta w świetle Konstytucji z 1997 r.; zakres odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta; kwestia odpowiedzialności politycznej. Rada Ministrów: pozycja ustrojowa Rady Ministrów; tryb powoływania Rady Ministrów; formy odpowiedzialności Rady Ministrów i jej członków. Władza sądownicza: pojęcie władzy sądowniczej i wymiaru sprawiedliwości, konstytucyjne zasady organizacji i funkcjonowania sądów. Trybunał Konstytucyjny: modele sądownictwa konstytucyjnego; ewolucja pozycji ustrojowej Trybunału Konstytucyjnego w Polsce; Trybunał Konstytucyjny w świetle przepisów Konstytucji RP. Trybunał Stanu: istota odpowiedzialności konstytucyjnej, modele odpowiedzialności konstytucyjnej; historia Trybunału Stanu w Polsce; pozycja ustrojowa Trybunału Stanu w świetle Konstytucji z 1997 r. Konstytucyjna regulacja stanów nadzwyczajnych: istota stanów nadzwyczajnych, zasady ogólne konstytucyjnej regulacji stanów nadzwyczajnych, stan wojenny, stan wyjątkowy, stan klęski żywiołowej, istota i tryb ogłoszenia stanu wojny.
Cel kształceniaCelem jest poznanie i rozumienie istoty konstytucyjnej struktury państwa, kompetencji i zadań poszczególnych organów oraz ich wzajemnych relacji. Ta wiedza jest niezbędna dla każdego pracownika administracji publicznej do należytego wykonywania przypisanych mu zadań.
Literatura podstawowaL. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wydanie 4, Wolters Kluwer, Warszawa 2017; P. Sarnecki (red.) Prawo konstytucyjne RP, wydanie 8, Beck, Warszawa 2015.
Literatura uzupełniająca
Uwagibrak