Pragmatyka językoznawcza

2022L

Kod przedmiotu25S2O-PJEZ
Punkty ECTS 2
Typ zajęć Ćwiczenia
Wykład
Przedmioty wprowadzające
Wymagania wstępne
Opis ćwiczeń
Opis wykładówragmatyka a semantyka. Różne stanowiska w sporze o granice między semantyką a pragmatyką. Treść propozycjonalna, zdanie, wypowiedź. Intensja i ekstensja. Problem znaczenia wypowiedzi: znaczenie systemowe a znaczenie pragmatyczne (Grice’a sentence meaning vs. speaker’s meaning). Problem deiktyczności. Interpretacja wyrażeń indeksalnych i typy deixis: osoby, czasu, miejsca, dyskursu, socjo-deixis, okazjonalność tekstowa. Indeksalność w różnych językach. Referencja i inferencja. Kontekst w komunikacji. Użycie referencyjne i atrybutywne. Anafora i katafora. Kontekst w różnych ujęciach badawczych, rola kontekstu w komunikacji. Typy kontekstu. Implicytność a kontekst. Wieloznaczność w komunikacji – różne typy wieloznaczności. Nieostrość. Niedookreśloność. Niejednoznaczność w komunikacji. Problem malapropizmów. Skalarność. Niedookreśloność semantyczna. Niedopowiedzenie. Mówienie nie wprost. Aluzja, ironia, metafora. Niedopowiedzenie i elipsa. Grzeczność językowa w ujęciu pragmatyki językoznawczej. Milczenie jako element znaczący. Sensy ukryte w tekście (implicytność vs. eksplicytność). Genry mowy. Gry językowe. Gatunki mowy w ujęciu Bachtina a tradycyjne genera scribendi. Genry mowy w eksplikacjach Wierzbickiej. Gry językowe Wittgensteina. Koncepcja aktów mowy vs. gry językowe i genry mowy. Komunikacja międzykulturowa. Akty mowy w różnych językach i kulturach. Akty mowy w różnych kulturach. Czy istnieją uniwersalne akty mowy? Teoria relewancji. Pojęcie implicytury. Teorie postgrice’owskie (teorie Horna i Levinsona).,ĆWICZENIA:Przedmiot pragmatyki. Pragmatyka, semantyka, syntaktyka – zagadnienia wstępne. Pragmatyka jako gałąź językoznawstwa. Pragmatyka filozoficzna a pragmatyka językoznawcza. Zasadnicze problemy badawcze stojące przed pragmatyką. Akty mowy. Teoria performatywów i konstatacji. Hipoteza performatywna. Teoria illokucji. Porównanie teorii illokucji z teorią performatywów. Lokucja, illokucja i perlokucja. Akt fatyczny, retyczny i fonetyczny. Warunki fortunności aktów mowy. Typy niefortunnych aktów mowy. Typy aktów mowy (wg Austina i Searle’a). Bezpośrednie i pośrednie akty mowy. Presupozycje. Pojęcie wynikania, implikacja. Presupozycje a założenia pytania, presupozycje a implikacje. Presupozycje semantyczne, pragmatyczne, egzystencjalne, faktywne, niefaktywne, kontrfaktywne, leksykalne, strukturalne. Zasada kooperacji. Implikatury konwersacyjne. Intencja wypowiedzi. Znaczenie systemowe i znaczenie pragmatyczne. Pojęcie implicytury i eksplicytury. Język logiki a język naturalny. Maksymy konwersacyjne Grice’a (jakości, ilości, odniesienia, sposobu) oraz inne propozycje maksym (sześć maksym grzeczności Leecha: taktu, hojności, aprobaty, skromności, zgody, sympatii). Implikatura konwencjonalna, ogólna i szczegółowa, implikatura konwersacyjna, implikatura skalarna. Analiza dyskursu. Założenia analizy dyskursu i krytycznej analizy dyskursu. Struktura konwersacji, mechanizmy zmiany rozmówców, fazy konwersacji. Pojęcie twarzy pozytywnej i negatywnej. założenia etnometodologii, komunikacja i zachowanie konwersacyjne widziane przez pryzmat Goffmanowskiej metafory teatru.
Cel kształcenia
Literatura podstawowa1) Levinson S., Pragmatyka, PWN, 2010 2) Sperber D., Wilson D., Relewancja. Komunikacja i poznanie, Tertium , 2012 3) Austin J.L., Mówienie i poznawanie, PWN , 1993 , s. 551-572 4) Grice H.P., Logika a konwersacja, , t. 6, „Przegląd Humanistyczny” , 1977, s. 85-99
Literatura uzupełniająca
Uwagi