Nauki pomocnicze historii

2019L

Kod przedmiotu1426S2O-NAUKPOMHIS2h
Punkty ECTS 3
Typ zajęć Ćwiczenia
Przedmioty wprowadzająceVademecum studiów historycznych, Nauki pomocnicze historii, Język łaciński (łacina średniowieczna i klasyczna), Historia Polski - okres od średniowiecza do czasów współczesnych
Wymagania wstępneStudent posiada wiedzę dotyczącą źródeł historycznych, ich podziału, rodzajów krytyki źródeł historycznych, zna formy pisarstwa, zna rodzaje i gatunki literackie, umie
Opis ćwiczeń1. Zajęcia organizacyjne. Wprowadzenie do przedmiotu. Omówienie sylabusa; 2.Zagadnienia ogólne - zadania dyplomatyki, pojęcia z zakresu dyplomatyki (m.in. czynność prawna, stan prawny). Rozwój badań dyplomatycznych; 3. Definicja dokumentu. Podział dokumentów według pochodzenia kancelaryjnego, według kryterium prawnego, ze względu na treść; 4. Osoby występujące w dokumencie - wystawca i odbiorca. Osoby sporządzające dokument - dyktator i ingrosator; 5. Przekazy dokumentów: oryginał, falsyfikat, kopie wystawcy(regestry, formularze), kopie odbiorcy (kopiarze, kopia naśladowcza, widymat, insert). Koncept, brulion, minuta; 6. Znamiona zewnętrzne dokumentu: materiał pisarski, kształt i wielkość dokumentu, liniowanie, pismo dokumentów, znaki graficzne; 7. Znamiona wewnętrzne dokumentu. Trzy zasadnicze części dokumentu: protokół, kontekst, eschatokół i ich wartość badawcza. Formuły wewnętrzne w ramach trzech części dokumentu; 8. Rozbiór dyplomatyczny dokumentu; 9. Etapy powstawania dokumentu: a) czynność prawna; b) etap dokumentacji. Dyktat wystawcy, dyktat odbiorcy. Dokument z tzw. "znanej ręki" oraz "nieznanej ręki"; 11. Świadkowie występujący w dokumencie. Kategorie świadków, udział świadków na etapie czynności prawnej i dokumentacji. Rola świadków w dyplomatyce królewskiej, papieskiej i prywatnej; 12. Falszowanie dokumentów. Fałszerstwo dyplomatyczne. Falszerstwo historyczne. Wartość badawcza dokumentów sfałszowanych. Sposoby podrabiania dokumentów; 13. Kancelaria papieska. Rodzaje dokumentów, charakterystyczne znaki i zwroty umieszczane na tychże dokumentach w poszczególnych okresach czasu. Najważniejsze reformy w kancelarii papieskiej; 14. Kancelaria książęca i królewska (polska). Organizacja kancelarii królewskiej w czasach Kazimierza Wielkiego. Kancelaria królewska na przełomie XV/XVI wieku; 15. Dokument dyplomatyczny prywatny (np. testament z dyspozycją majątkową); 16. Kodeksy dyplomatyczne. Pojęcie kodeksu, prezentacja wybranych kodeksów oraz ich wartość badawcza.
Opis wykładównie dotyczy
Cel kształceniaStudent poznaje różnorodną problematykę związaną z dokumentem. Wiedza ma być pomocną w badaniach historycznych opartych na źródłach dokumentowych, na etapie od krytyki źródła do prawidłowej interpretacji. Student pozna też organizacje różnych kancelarii, jako instytucji wytwarzającej dokumenty. Szczegółowa problematyka zawarta jest w treści kolejnych zajęć.
Literatura podstawowa1) Szymański J. , Szymański J., Nauki pomocnicze historii , t. xx, PWN, 2009, s. xx 2) Semkowicz W., Encyklopedia nauk pomocniczych historii, t. xx, PWN, 1999, s. xx 3) Kętrzyński S., Zarys nauki o dokumencie wieków średnich, t. xx, Wyd. Poznańskie, 2008, s. xx 4) Jurek T., Dyplomatyka staropolska, t. xx, DiG, 2015, s. xx
Literatura uzupełniająca1) Chorążyczewski W., Przemiany organizacyjne polskiej kancelarii królewskiej u progu czasów nowożytnych, t. xx, Wyd. Toruń, 2007, s. xx 2) Krzyżaniak J., Kancelaria królewska Władysława Jagiełły, t. xx, wyd. Poznań, 1979, s. xx 3) Bogdan D., Testamenty szlacheckie i mieszczańskie z XVII wieku jako przejaw kultury prawnej na Warmii, t. nr 1, Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 2005, s. 22-34 4) Szorc A., Przywilej lokacyjny miasta Olsztyna z 31 października 1353 roku, t. nr 3, Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 2004, s. 283-300
Uwagiuwag brak