Psychologia zagrożeń

Risk Psychology

2019L

Kod przedmiotu1960S2-PSYCHZ
Punkty ECTS 4
Typ zajęć Ćwiczenia
Wykład
Przedmioty wprowadzającebrak
Wymagania wstępnePodstawowa wiedza z zakresu psychologii ogólnej
Opis ćwiczeńKryzys. Interwencja kryzysowa; Stres. Zespół stresu pourazowego; Agresja i przemoc; Psychologia zachowań zbiorowych; Psychologiczne uwarunkowania terroryzmu; Stereotypy, uprzedzenia, dyskryminacja; Psychologiczne aspekty akcji ratowniczych; Psychologia uzależnień; Wiktymologia – nauka o ofierze.
Opis wykładów1. ZAGADNIENIA OGÓLNE. 1.1. Psychologia jako dyscyplina naukowa. 1.2. Podstawowe metody badań psychologicznych. 1.3. Charakterystyka pola badawczego psychologii zagrożeń. 1.3.1. Bezpieczeństwo i poczucie bezpieczeństwa. 1.3.2. Zagrożenie i poczucie zagrożenia. 1.3.3. Zagrożenie jako zjawisko wywołane działaniem sił natury bądź człowieka, które powoduje, że poczucie bezpieczeństwa maleje bądź zupełnie zanika. 1.3.4. Wieloosiowy model klasyfikacyjny na bazie DSM-IV/DSM-5 oraz ICD-10. 2. ZAGROŻENIE SPRAWNOŚCI REGULACJI STOSUNKÓW JEDNOSTKA-OTOCZENIE (ZABURZENIA PSYCHICZNE). 2.1. Charakterystyka procesów zabezpieczających orientację w otoczeniu i sprawność działania. 2.2. Zaburzenia procesów poznawczych. 2.2.1. Świadomość: 2.2.1.1. ilościowe zaburzenia świadomości (przymglenie, senność, półśpiączka, śpiączka); 2.2.1.2. jakościowe zaburzenia świadomości (zespół majaczeniowy, zespół snopodobny, zespół zamroczeniowy, zespół splątaniowy). 2.2.2. Wrażenia (nadwrażliwość, zmniejszenie wrażliwości, cenestopatie) i spostrzeżenia (złudzenia, omamy, zaburzenia psychosensoryczne). 2.2.3. Pamięć: 2.2.3.1. ilościowe zaburzenia pamięci (hipermnezja, hipomnezja,amnezja); 2.2.3.2. jakościowe zaburzenia pamięci (paramnezje: złudzenia pamięciowe, omamy pamięciowe, konfabulacje, kryptomnezje, ekmnezje). 2.2.4. Uwaga (nadmierna trwałość uwagi, zmniejszenie zakresu uwagi, nadmierna przerzutność uwagi, obniżenie trwałości uwagi). 2.2.5. Myślenie: 2.2.5.1. operacje myślowe; 2.2.5.2. zaburzenia myślenia (zaburzenia toku myślenia, zaburzenia treści myślenia) 2.2.5.3. zespoły z dominującymi zaburzeniami myślenia (zespół paranoiczny, zespół parafreniczny, zespół paranoidalny). 2.2.6. Intelekt. 2.3. Charakterystyka procesów zabezpieczających dynamikę działania. 2.4. Zaburzenia procesów emocjonalnych. 2.4.1. Zespół depresyjny. 2.4.2. Zespół maniakalny. 2.4.3. Zaburzenia lękowe (fobie, panika, zgeneralizowane zaburzenia lękowe, natręctwa, zaburzenia pourazowe). 2.5. Charakterystyka procesów wyznaczających kierunek i cel działania. 2.6. Zaburzenia procesów motywacyjnych. 3. ZAGROŻENIA STRATEGII POSTRZEGANIA RZECZYWISTOŚCI I REAGOWANIA NAŃ (ZABURZENIA OSOBOWOŚCI). 3.1. Koncepcja osobowości zaburzonej. 3.2. Wiązki zaburzeń osobowości (schizofrenia, afektywne, lękowe). 3.2.1. Grupa A – zaburzenia osobowości przejawiające się szczególnymi i ekscentrycznymi zachowaniami (typy: pranoiczny, schizoidalny i schizotypowy). 3.2.2. Grupa B –zaburzenia osobowości obejmujące zachowania dramatyczne, emocjonalne, nieobliczalnie kapryśne (typy: antyspołeczny, chwiejny, histeroidalny, narcystyczny). 3.2.3. Grupa C – dotyczy zaburzeń lękowych osobowości (typy: niepewny, zależny i wymuszony). 3.3. Etiologia 3.3.1. Uwarunkowanie genetyczne. 3.3.2. Budowa ciała (E. Kretschmer): 3.3.2.1. pykniczna – związana z cyklotymicznymi zaburzeniami osobowości. 3.3.2.2. asteniczna – związana ze schizoidalnymi zaburzeniami osobowości. 3.3.3. Teoria psychoanalityczna. 3.3.4. Wpływ dzieciństwa na rozwój osobowości. 3.4. Psychopatologia władzy. 3.5. Tzw. „paranoja polityczna”. 4. ZAGROŻENIA PSYCHOSPOŁECZNE I ŚRODOWISKOWE. 4.1. Stres. 4.1.1. Wybrane koncepcje psychologiczne stresu. 4.1.1.1. Teoria frustracji – S. Rosenzweig. 4.1.1.2. Teoria napięcia emocjonalnego – I. Janis. 4.1.1.3. Teoria percepcji zagrożenia – H. Appley. 4.1.1.4. Koncepcja zachowania zasobów – S. Hobfoll. 4.1.1.5. Interakcyjny model stresu – G.R. Eliott, C. Eisdorfer. 4.1.1.6. Transakcyjna teoria stresu – R.S. Lazarus, S. Folkman. 4.1.1.7. Koncepcja stresowych zdarzeń życiowych – B.S. i B.P. Dohrendwend. 4.1.1.8. Koncepcja stresowych czynników pracy – L. Levy, M. Frankenhauser. 4.1.1.9. Koncepcja stresorów organizacyjnych – J. Ivancevich, M.T. Matteson. 4.1.1.10. Koncepcja stresu organizacyjnego – R. Kahn, P. Byosiere. 4.1.1.11. Model analizy cyklów stresowych – J.E. McGrath. 4.1.2. Psychologiczne czynniki stresu. 4.1.2.1. Zakłócenia, 4.1.2.2. Zagrożenia. 4.1.2.3. Przeciążenia. 4.1.2.4. Deprywacja. 4.1.3. Sposoby radzenia sobie ze stresem. 4.1.3.1. Koncepcja R.S. Lazarusa i S. Folkmana. 4.1.3.2. Koncepcja Z. Ratajczaka. 4.1.3.3. Koncepcja J.D.A. Parkera i N.S. Endlera. 4.1.4. Zespół wypalenia zawodowego. 4.1.5. Zespół ostrego stresu. 4.1.6. Zespół stresu pourazowego. 4.2. Agresja. 4.2.1. Teorie zachowania agresywnego. 4.2.1.1. Teoria agresji-frustracji (J. Dollard). 4.2.1.2. Teoria Leonarda Berkowitza. 4.2.1.3. Teoria deprywacji względnej. 4.2.1.4. Teoria bagna behawioralnego. 4.2.2. Strategie redukowania agresji. 4.2.2.1. Eksperyment Aronsona i Carlsmitha. 4.2.2.2. Teoria sterowania punitywnego. 4.3. Zagrożenia wynikające z uzależnień. 4.3.1. Uzależnienie od komputera i Internetu. 4.3.2. Uzależnienie od pracy. 4.3.3. Uzależnienie od środków chemicznych. 4.3.4. Uzależnienie od drugiej osoby. 5. ZAGROŻENIA OGÓLNEGO DOBROSTANU OSOBY. 5.1. Wymiar społeczny i rodzinny. 5.2. Wymiar zawodowy. 5.3. Czas wolny.
Cel kształceniaPoznanie zagrożeń dla psychiki człowieka w sytuacjach trudnych
Literatura podstawowa1) Argyle M., Psychologia stosunków międzyludzkich, , PWN, 1991 2) Borkowski J., Podstawy psychologii społecznej., Dom Wydawniczy Elipsa, 2003 3) Buchter J.N., Hooley J.M., Mineka S., Psychologia zaburzeń DSM-5, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2017 4) Gerrig R.J., Zimbardo P.G., Psychologia i życie. Wydanie nowe., PWN, 2006 5) Mietzel G., Wprowadzenie do psychologii. Podstawowe zagadnienia, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2001 6) Popiołek K., Bańka A., Balawajder K. (red.), Społeczna psychologia stosowana. T. 1. Człowiek w obliczu kryzysów, katastrof i kataklizmów, Stowarzyszenie Psychologia i Architektura, 2012 7) Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J. (red.), Psychiatria, t. 1-2, Elsevier Urban & Partner, 2010 8) Seligman M.E.P., Walker F.E., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Zysk i S-ka, 2003 9) Strelau J., Doliński D. (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 1-2, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2010
Literatura uzupełniająca1) James R.K., Gilliland B.E., wyd. Wydawnictwo Edukacyjne PARPAMEDIA, Strategie interwencji kryzysowej. Pomoc psychologiczna poprzedzająca terapię, 2006r., tom 2) Wadeley A., Birch A., Malim T., wyd. PWN, Wprowadzenie do psychologii, 2007r., tom 3) Hołyst B., wyd. PWN, Bezpieczeństwo. Ogólne problemy badawcze, 2014r., tom 4) Popiołek K. (red.), wyd. Stowarzyszenie Psychologia i Architektura, Człowiek w sytuacji zagrożenia. Kryzysy, katastrofy, kataklizmy, 2001r., tom 5) Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., wyd. PWN, Psychologia. Kluczowe koncepcje, 2010r., tom 1-5 6) Lipczyński A., wyd. Difin, Psychologiczna interwencja w sytuacjach kryzysowych, 2007r., tom
Uwagi