Fonologia

2019Z

Kod przedmiotu1468S2-FON
Punkty ECTS 3
Typ zajęć Ćwiczenia
Wykład
Przedmioty wprowadzające-
Wymagania wstępnePodstawowa wiedza, umiejętności i kompetencje z zakresu fonetyki języka polskiego oraz nauki o języku
Opis ćwiczeńĆwiczenia stanowią rozwinięcie, uszczegółowienie i praktyczne zastosowanie treści omawianych na wykładach. Dotyczą m. in.: fonologii autonomicznej i nieautonomicznej, różnych inwentarzy fonemów języka polskiego i ich konsekwencji; fonemów i ich wariantów, typów allofonów i ich dystrybucji; cech dystynktywnych, opozycji fonologicznych; par minimalnych i ich zastosowaniu w logopedii; wykorzystania opozycji fonologicznych w badaniu słuchu mownego; świadomości fonologicznej; transkrypcji fonologicznej (rodzaje zapisu fonologicznego, transkrypcja fonologiczna tekstów przy użyciu różnych systemów fonologicznych).
Opis wykładówPrzedmiot i działy fonologii. Najważniejsze pojęcia fonologii. Stopień abstrakcji w fonologii. Teorie i analizy fonologiczne XX wieku. Szczegółowy przegląd różnych opracowań polskiego systemu fonologicznego w modelu strukturalnym. Wybrane opracowania polskiego systemu fonologicznego w modelach fonologii nieautonomicznej. Kwestie sporne fonologii polskiej. Względna konwencjonalność systemów fonologicznych. Świadomość fonologiczna - komponenty, konsekwencje dla teorii fonologicznych oraz teorii i praktyki logopedycznej. Wykorzystanie różnych modeli fonologicznych w praktyce logopedycznej.
Cel kształceniaUmiejętność praktycznego wykorzystania wiedzy fonologicznej w diagnostyce i terapii zaburzeń komunikacji językowej. Wykształcenie świadomości fonologicznej oraz umiejętności problemowej (krytycznej) analizy różnych systemów fonologicznych proponowanych dla współczesnej polszczyzny.
Literatura podstawowa1) Bryndal M., Fonologiczna interpretacja procesów doskonalenia wymowy dziecięcej na tle współczesnych teorii fonologicznych, Gliwice, 2015 2) Milewski S. , Lingwistyczne i dydaktyczne aspekty analizy fonemowej, Lublin, 1999 3) Łobacz P., Polska fonologia dziecięca, Warszawa, 1996 4) Osowicka-Kondratowicz M., Z zagadnień kategorialności fonologicznej w języku polskim, t. XIV, Prace Językoznawcze, 2012, s. 211-224 5) Rocławski B., Podstawy wiedzy o języku polskim dla glottodydaktyków, pedagogów, psychologów i logopedów, Gdańsk, 2005 6) Sawicka I., Fonologia, (w:) Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, pod red. H. Wróbla, Kraków, 1995 7) Szpyra-Kozłowska J., Wprowadzenie do współczesnej fonologii, Lublin, 2002
Literatura uzupełniająca1) S. Grabias, M. Kurkowski (red.), wyd. Lublin, Logopedia. Teoria zaburzeń mowy, 2012r., tom , 117-128s. 2) Gussmann E., wyd. Oxford, The phonology of Polish, 2007r., tom 3) Osowicka-Kondratowicz M., wyd. Prace Językoznawcze, Dane z rozwoju mowy dziecka oraz terapii logopedycznej w interpretacji fonologicznej zjawisk fonetycznych współczesnej polszczyzny, 2014r., tom XVI/1, 53-62s. 4) Rocławska-Daniluk M., wyd. Glottispol, Rozwój sprawności syntezowania wyrazów z fonemów […], 2008r., tom 5) Tambor J., wyd. Warszawa, Fonetyka i fonologia współczesnego j. polskiego. Ćwiczenia, 2011r., tom 6) Grunwell P., wyd. Boltimore, Clinical Phonology, 1997r., tom 7) Klebanowska B., wyd. Warszawa, Interpretacja fonologiczna zjawisk fonetycznych w języku polskim z ćwiczeniami, 2007r., tom
Uwagi