Historia literatury rosyjskiej I

2021L

Kod przedmiotu98S1O-HLR1
Punkty ECTS 3
Typ zajęć Ćwiczenia
Wykład
Przedmioty wprowadzające
Wymagania wstępne
Opis ćwiczeń
Opis wykładów. Zagadnienia ogólne (2 godz.). Prawidłowości procesu historycznoliterackiego. Periodyzacja literatury rosyjskiej Program i kryteria zaliczenia przedmiotu Folklor (6 godz.). 2. Historyczne uwarunkowania rozwoju folkloru. Źródła literatury i folklor. Początki kultury (hipotezy dotyczące genezy folkloru). Specyfika folkloru (tematyka, problematyka, język, gatunki). Od obrzędu do teatru. Ludowe ideały i ich realizacja (bylina, baśń). Poetyka folkloru (pieśń liryczna). Narodziny zainteresowań folklorystycznych w Rosji. Ukształtowanie się i rozwój folklorystyki jako nauki. Literatura staroruska (12 godz.). 3. Termin „literatura staroruska”. Tło historyczne i kulturowe. Chrzest i transplantacja kultury (geneza rosyjskiego średniowiecza). Periodyzacja literatury staroruskiej. Świadek epoki (historia latopisarstwa). Od dokumentu do fikcji literackiej (historyzm literatury staroruskiej). Piśmiennictwo przekładowe Rusi Kijowskiej. Piśmiennictwo oryginalne Rusi Kijowskiej. Literatura hagiograficzna. Proces sekularyzacji literatury (historia żywotów świętych). Kaznodziejstwo. Apokryfy. Latopisy. Słowo o wyprawie Igora 4. Literatura Rusi Północno-Wschodniej. Tło historyczne. Piśmiennictwo okresu rozbicia feudalnego i niewoli tatarskiej. Piśmiennictwo okresu powstania Państwa Moskiewskiego 5. Piśmiennictwo Rusi Moskiewskiej. Tło historyczne i kulturowe. Piśmiennictwo czasów Iwana Groźnego. Opowieści pierwszej połowy XVII wieku. Staroruska tradycja kulturowa a nowe prądy umysłowe w XVII wieku. Rozłam w Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej i pisarstwo staroobrzędowców (protopop Awwakum i jego Żywot). Opowieści plebejskie. Symeon Połocki i poezja sylabiczna. Pierwsza połowa XVII wieku Literatura nowożytna (10 godz.) 6. Epoka Baroku. Piśmiennictwo drugiej połowy XVII wieku. Piśmiennictwo czasów Piotra I 7. Od Baroku do Klasycyzmu. Proces oczyszczania języka (rosyjski klasycyzm). Literatura XVIII wieku. Przemiany czasów Piotra I. Publicystyka. Opowieści czasów Piotra I. Liryka. Dramaturgia i teatr. Twórczość Teofana Prokopowicza. 8. Proces europeizacji kultury rosyjskiej (rosyjskie oświecenie). Założenia teoretyczne. Wpływ literatury zachodnioeuropejskiej. Struktura gatunkowa (satyra, oda, tragedia, komedia, poemat heroiczny i heroikomiczny, bajka). Preferencje tematyczne. Reforma wiersza. b) Twórczość Antiocha Kantemira, Wasilija Trediakowskiego, Michaiła Łomonosowa i Aleksandera Sumarokowa. Nikołaj Nowikow i czasopiśmiennictwo satyryczne. Twórczość Denisa Fonwizina. Twórczość Michaiła Chieraskowa, Wasilija Majkowa i Ippolita Bogdanowicza. Poezja Gawriiła Dierżawina. 9. Przewartościowania kulturowe (rosyjski sentymentalizm). Założenia teoretyczne. Wpływ literatury zachodnioeuropejskiej. Periodyzacja. Preferencje tematyczne. Rozwój gatunków prozatorskich. Rozwój czasopiśmiennictwa. Twórczość Nikołaja Karamzina oraz pisarzy z jego kręgu. Twórczość Aleksandra Radiszczewa. Poezja Iwana Dmitrijewa. 10. Ku romantyzmowi i realizmowi (dziedzictwo literatury staroruskiej i XVIII-wiecznej). ,ĆWICZENIA:1. Bajka jako przykład zbiorowej mądrości na przykładzie Bajki o carewnie-żabie. 2. Bylina o Ilji Muromcu i Bylina o Sadko jako przykład rosyjskiego eposu (geneza, pojęcie, termin, podział na cykle, charakterystyka byliny, bohaterowie, ideały ludowe, język poetycki); 3.Powieść minionych lat – specyfika staroruskiego latopisarstwa (etapy powstawania, idea utworu); 4. Słowo o wyprawie Igora (spory wokół autentyczności, historia odkrycia i hipoteza powstania, tło historyczne, kompozycja, język i idea utworu); 5. Zadońszczyzna jako przykład piśmiennictwa moskiewskiego. Analiza historyczno-literacka. 6. Rozmowa z Anakreontem M. Łomonosowa – jako próba określenia roli poety i poezji w społeczeństwie. 7. Biedna Liza M. Karamzina jako przykład poezji sentymentalnej.
Cel kształcenia
Literatura podstawowa1) Jakóbiec M. (red.), Historia literatury rosyjskiej, t. 1, Warszawa, 1976 2) Wójcicka U., Literatura staroruska z elementami historii i kultury dawnej Rusi, t. 1, Bydgoszcz, 2010 3) Mucha B., Historia literatury rosyjskiej. Od początków do czasów najnowszych, t. 1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002 4) Dziel B., Baba Jaga – bogini czy wiejska znachorska? O różnych spojrzeniach wierzenia Słowian, t. 1, W: Echa Słowiańszczyzny. Na tropie przodków. Red. Agnieszka Suchy, Michał Jeżewski, Katowice, 2015 5) Czajka H., Kreacja bohatera w epice ludowej rosyjskiej i południowosłowiańskiej, t. 1, W: Z polskich studiów slawistycznych. Seria 6: Literaturoznawstwo. Folklorystyka. Problematyka histo, 1983 6) Hodana T., Najnowsze spory o autentyczność „Słowa o wyprawie Igora”, t. 3 (135), „Przegląd Rusycystyczny” , 2011, s. 5-32 7) Kozak B., Poezja pasyjna Symeona z Połocka, t. 13, „Acta Neophilologica” , 2011, s. 177-189 8) Kozak B., Inspiracje biblijne we wczesnej poezji Symeona z Połocka, t. 15, "Acta Polono-Ruthenica", 2010, s. 7-17.
Literatura uzupełniająca
UwagiLektury obowiązkowe: 1.Bajka o carewnie-żabie 2.Bylina o Ilji Muromcu 3. Bylina o Sadko 4. Powieść minionych lat 5. Słowo o wyprawie Igora 6. „Słowo” Safoniusza z Riazania (Zadońszczyzna) 7. Rozmowy z Anakreontem 8. M. Karamzin, Biedna Liza Lektury uzupełniające: 1. Opowieść o tym, jak Batu-chan zburzył miasto Riazań 2. Domostroj 3. Opowieść o Niedoli-Złym Losie 4. Żywot protopopa Awwakuma 5. S. Połocki, Kupiectwo 6. A. Kantemir, Do rozumu swego 7. A. Sumarokow, Dymitr Samozwaniec 8. D. Fonwizin, Synalek szlachecki 9. G. Dierżawin, Fielica 10. A. Radiszczew, Podróż z Petersburga do Moskwy