Wstęp do językoznawstwa

2021Z

Kod przedmiotu98S1O-WDJ
Punkty ECTS 3
Typ zajęć Wykład
Przedmioty wprowadzające
Wymagania wstępne
Opis ćwiczeń
Opis wykładówObiekt i przedmiot językoznawstwa. Socjalna istota języka. Definicja języka. Zarys historii językoznawstwa. Językoznawstwo w starożytnych Indiach, Grecji i Rzymie, a także w starożytnych Chinach. Językoznawstwo średniowiecza. Językoznawstwo porównawczo-historyczne. Zasady klasyfikacji genealogicznej języków. Psychologizm w językoznawstwie. Ogólne zagadnienia lingwistyki strukturalnej. Język – mówienie. Językoznawstwo współczesne (w zarysie). Języki: naturalne – sztuczne, etniczne, kreolskie, żywe – martwe, gestów (kinetyczne, proksemiczne, prosodyczne). Język ludzi – język zwierząt. Rodzaje językoznawstwa: językoznawstwo ogólne (teoretyczne) – językoznawstwo szczegółowe (opisowe), językoznawstwo synchroniczne – językoznawstwo diachroniczne, językoznawstwo wewnętrzne – językoznawstwo zewnętrzne. Funkcje języka. Struktura języka. Typy relacji językowych: relacje zewnętrzne – relacje wewnętrzne; relacje hierarchiczne; relacje syntagmatyczne; relacje paradygmatyczne. Fonetyka. Charakterystyki artykulacyjne, akustyczne oraz funkcjonalne dźwięków mowy. Cechy dyferencjalne samogłosek oraz spółgłosek. Uniwersalia fonetyczne. Typologia fonetyczna języków: genealogiczna, typologiczna. Procesy fonetyczne – pozycyjne oraz kombinatoryczne. Fonologia. Morfemika. Morfem jako jednostka językowa. Cechy morfemów (powtarzalność, minimalność, znakowość, niereferencyjność). Typy morfemów: 1) ze względu na znaczenie, 2) ze względu na miejsce w słowie, 3) ze względu na manifestację. Leksyka. Leksem – forma wyrazowa. Znaczenie leksykalne. Struktura planu treści leksemu: 1) znaczenie referencyjne, 2) znaczenie sygnifikacyjne, 3) znaczenie konotacyjne (implikacyjne), 4) znaczenie presupozycyjne. Nominacja w różnych językach. Zależność nominacji od kultury. Forma wewnętrzna. Etymologia (naukowa, „ludowa”). Typy nominatywne wyrazów: 1) konkretne – abstrakcyjne, 2) ogólne – własne, 3) deskryptywne – indeksowe, 4) językowe – metajęzykowe. System leksykalny języka. Procesy semantyczny (derywacja semantyczna): 1) metafora, 2) metonimia, 3) synekdocha. Relacje leksykalne: 1) synonimia, 2) podobieństwo tematyczne, 3) antonimia, 4) enantosemia, 5) konwersja, 6) hiponimia, 7) partonimia, 8) homonimia, 9) paronimia. Pismo. Zarys historii pisma.
Cel kształcenia
Literatura podstawowa1) Bobran M., Doros A., Wstęp do językoznawstwa, Rzeszów, 1989 2) Fisiak J., Wstęp do współczesnej teorii lingwistycznej, Warszawa, 1985
Literatura uzupełniająca
Uwagi